Lommel mag zich met trots “Wandelgemeente van het jaar 2023” noemen, en wie het Kattenbos betreedt, begrijpt onmiddellijk dat dit geen loze titel is. Dit gebied, een integraal onderdeel van het 6.500 hectare grote Nationaal Park Bosland, is een levend geschiedenisboek. De route van 12,4 km die we vandaag verkennen, voert ons van de ijstijd via de 19e-eeuwse zandwinning naar de rauwe littekens van de Tweede Wereldoorlog.
Het Startpunt: Waar Kunst en Natuur Versmelten
Onze tocht vangt aan op Parking 2 aan de Zandstraat 28 te Lommel. Direct bij de ingang stuiten we op de “Vogelboom”, een meesterwerk van Land Art-kunstenaar Will Beckers. Dit imposante beeldhouwwerk van cortenstaal, een materiaal dat door natuurlijke oxidatie een diepe roestbruine kleur krijgt, is meer dan een landmark; het is een symbool voor de fragiele verbinding tussen mens en natuur. In de takken zitten honderden kleine metalen vogeltjes “genesteld”, en het is een lokale traditie geworden voor wandelaars om hier even stil te staan en een symbolische wens achter te laten bij deze “wensboom”.
Het Hoefijzerven: Erfenis van het “Witte Goud”
Terwijl we het dichte bos van naald- en loofbomen dieper in trekken, verschijnt aan onze linkerzijde het Hoefijzerven. Wat velen niet weten, is dat dit ven geen natuurwonder is, maar een industrieel overblijfsel uit de 19e eeuw. In 1845 ontdekte men tijdens het graven van het Kempens kanaal de enorme zuiverheid van het Lommelse kwartszand.
Van Zandwinning naar Natuurreservaat
Het Hoefijzerven ontstond door de zogenaamde “natte ontginning” van dit witte zand, dat essentieel was voor de glasindustrie. De kenmerkende vorm volgt precies de bewegingen van de baggermachines van weleer. Vandaag is de industriële herrie verstomd en fungeert het ven als een vitale drinkplaats voor reeën en een trekpleister voor zeldzame insecten en watervogels. Voor fotografen is dit een droomlocatie, vooral bij zonsopkomst wanneer de nevel boven het water hangt.
De Duitse Militaire Begraafplaats: Rauwe Geschiedenis op 16 Hectare
Bij knooppunt 142 verlaten we het bos en steken de weg over om de Duitse Militaire Begraafplaats te betreden. Dit is de grootste militaire begraafplaats van Duitsland in West-Europa buiten de eigen landsgrenzen. Op een oppervlakte van 16 hectare rusten maar liefst 39.105 gesneuvelden.
Architectuur en de 39 Ton Zwarte Basaltsteen
De toegang wordt gedomineerd door een massieve crypte, bekroond met een 6 meter hoge kruisigingsgroep (Christus, Maria en Johannes). Dit monument is gehouwen uit maar liefst 39 ton zwarte basaltsteen uit het Eifelgebied. Binnenin de crypte vindt men een indrukwekkend beeldhouwwerk van een gesneuvelde soldaat, omgeven door katholieke mozaïektaferelen. De sobere, eindeloze rijen kruisen van Belgisch graniet dwingen elke bezoeker tot stilte.
De Tragedie van de 1.200 Kindsoldaten
Achter de cijfers schuilen hartverscheurende verhalen. Er liggen ongeveer 1.200 kindsoldaten begraven—zeer jonge militairen die aan het einde van de oorlog in 1944 en 1945 nog werden ingezet. Een levend symbool van hoop is de Gingko Biloba (Japanse tempelboom) tussen de blokken 3 en 53. Deze boomsoort was de eerste die weer bloeide na de atoombommen op Japan, en staat hier als baken van vrede en regeneratie.
| Begraafplaats Statistieken | Details |
| Totaal aantal graven | 39.105 |
| Niet-geïdentificeerd | Ongeveer 6.400 soldaten |
| Nationaliteiten | Meer dan 15 (o.a. Duits, NL, BE, Let, Hongaars) |
| Oppervlakte | 16 hectare, verdeeld over 63 blokken |
De Vergeten Route: Tussen Begraafplaats en Heide
Na het verlaten van de begraafplaats lopen we langs de buitenrand naar de achterzijde. Bij de picknicktafel nemen we de zandweg die ons langs een fascinerend contrast voert: aan de ene zijde het dichte bos, aan de andere zijde de weidse velden. Hier passeren we de zwartgeblakerde resten van een recente bosbrand, een scherpe herinnering aan de kwetsbaarheid van dit gebied tijdens droge periodes.
Grazende Helpers van Natuur en Bos
Bij de grote splitsing met het rustbankje laten we het fietspad links liggen en volgen we het smalle weggetje door de velden richting knooppunt 173. We bevinden ons hier in een beschermd natuurgebied van het Agentschap Natuur en Bos. Hier worden grazende runderen ingezet om de begroeiing kort te houden en zaden te verspreiden via hun vacht en mest. Belangrijk: houd altijd minimaal 25 meter afstand en voeder de dieren niet.
Een Onverwachte Passage door Lommelse Straatjes
De route voert verder langs een grote paardenwei en brengt ons bij een opmerkelijk punt: de onverharde weg lijkt dood te lopen op de oprit van een woning. Geen paniek, wandelaars mogen hier gewoon rechtdoor. Na een korte passage door enkele authentieke Lommelse straatjes, duiken we bij de T-splitsing direct weer de vrije natuur in om onze tocht naar de heide te vervolgen.
De Kattenbosserheide: Paarse Pracht en de Nachtzwaluw
Bij de volgende splitsing slaan we linksaf de Kattenbosserheide op. Hoewel de oranje paaltjes van de Fluxys-gasleiding een modern element toevoegen, blijft het weidse landschap adembenemend. Tussen half augustus en half september kleurt de heide hier volledig dieppaars.
Het Domein van de Nachtzwaluw
Dit is een van de weinige plekken in Vlaanderen waar de mysterieuze nachtzwaluw broedt. Ook de boomleeuwerik voelt zich hier thuis in de verspreide vliegdennen. De zanderige ondergrond met zijn kleine landduinen is een overblijfsel van de wind die door de eeuwen heen het landschap heeft geboetseerd.
De Molse Nete: Het Levende Water van Bosland
Nadat we bij het zitbankje met panoramisch uitzicht linksaf zijn geslagen en de verharde weg zijn overgestoken, betreden we opnieuw het bos. Hier kruisen we de Molse Nete. Op dit punt, nabij de bron in Kattenbos, is het nog een bescheiden, smalle beek die door vochtige graslanden en broekbossen slingert.
Etymologie: Katten of Water?
De naam “Kattenbos” heeft, ondanks de wens van velen, niets met katten te maken. Het is afgeleid van de nabijgelegen Katrijt-vallei. “Kat” is een oud-Nederlands woord voor stromend water. Kattenbos betekent dus letterlijk “het bos bij het stromende water”, een directe verwijzing naar deze beek.
Terug naar de Start: Het Bos van Morgen
Vlak voor het einde van de route passeren we een rustbank met de inscriptie “Wandelgemeente van het jaar 2023”. Hier zien we opnieuw een stuk verbrande heide, direct geflankeerd door een kwekerij voor het “Bos van Morgen”.
Ecologische Transitie in Actie
In dit project worden de kwetsbare dennen-monoculturen vervangen door een robuust loofbos van wintereik en beuk. Soms zie je gekapte stukken; dit lijkt drastisch, maar het creëert de nodige lichtinval voor nieuwe generaties bomen en de bloei van de heide.
De Leyssensmolen: De Beruchte “Treitermolen”
Onze laatste highlight is de Leyssensmolen, een houten standerdmolen uit 1797. Deze molen is een “tweezolder” en draagt de bijnaam “Treitermolen”.
Geboren uit Wraak en Nijd
De familie de Clippele uit Olmen verloor na de Franse tijd hun maalmonopolie. Uit pure nijd lieten ze deze molen vlak naast de concurrerende “Heimolen” bouwen om diens wind te stelen. In 1809 verhuisde de molen naar Lommel en in 1964 werd hij naar het Kattenbos gebracht. In 2012 moest de molen opnieuw 400 meter worden verplaatst naar de open heuvel (Katterij Dijksken) omdat de omringende bomen de wind uit de wieken namen. Let bij een bezoek op het karakteristieke ruitmotief op de molenkast.
| Bezoekersinfo Leyssensmolen 2026 | Details |
| Locatie | Katterij Dijksken (nabij Zandstraat 42) |
| Gratis Openingsdagen | 1e zondag & 3e zaterdag van de maand (13-17u) |
| Extra Openstelling | Elke zondag in juli en augustus (13-17u) |
| Jaarlijks Event | De Molenfeesten (zondag 31 mei 2026) |
De Laatste Kilometers
Na de molen vervolgen we onze weg rechtdoor. Waar je ook via de straat terug kunt keren naar de parking, kiezen wij voor de rustige route door het bos. We wandelen onder de schaduw van de dennen terug naar Parking 2, waarmee we deze indrukwekkende tocht door de geschiedenis van Limburg afsluiten.
Praktische Informatie en Navigatie
De volledige route is eenvoudig te volgen via de app Komoot. Dit garandeert dat je ook bij de onverwachte oprit-passages altijd op het juiste pad blijft.
Jouw Wandeluitrusting voor Lommel: Gidsen & Gear via Bol.com
Voor wie de smaak te pakken heeft gekregen van de Lommelse natuur, zijn er tal van hulpmiddelen om je ervaring te verdiepen. Een goede voorbereiding is het halve werk, zeker in een gebied met veel zand en historie. Op Bol.com vind je een breed scala aan producten die perfect aansluiten bij deze route:
Tip: Bereid je optimaal voor op de Lommelse zandpaden en bekijk onze selectie wandeluitrusting. Hier ontdek je alle technische eigenschappen en voordelen van de Columbia en Grisport wandelschoenen die perfect aansluiten bij dit type terrein.
Haal alles uit je bezoek aan de Kattenbosserheide
Van een goede verrekijker om reeën te spotten tot comfortabele wandelsokken; de juiste uitrusting maakt je tocht door het zand en de heide nog leuker.
Shop je uitrusting op bol.com
✓ Vandaag besteld, morgen in huis ✓ Gratis retourneren