Noord-Limburg is een regio waar de geschiedenis in elke steen en beekloop verborgen ligt. Deze uitgebreide wandelroute voert je vanuit het centrum van Sevenum door het idyllische Blakterbeekdal naar het veerkrachtige Kronenberg. Het is een tocht vol contrasten: van de massieve baksteenarchitectuur van de wederopbouw tot de fragiele biodiversiteit van de Heesbeemden.
Startpunt: Pastoor Vullinghsplein in Sevenum
Onze expeditie begint op het Pastoor Vullinghsplein in Sevenum. Voor de wandelaar is dit een uitstekende uitvalsbasis dankzij de ruime, gratis parkeergelegenheid. Direct tegenover de parking bevindt zich een Albert Heijn, ideaal voor het inslaan van proviand voor de tocht.
Zelfs op een druilerige februaridag, wanneer de Limburgse zandgronden verzadigd zijn door de regen, behoudt het dorp zijn karakteristieke charme.
Vanaf de parkeerplaats wandelen we richting de blikvanger in het hart van Sevenum: de Heilige Sebastianuskerk.
Architecturale Icoon: De Heilige Sebastianuskerk
Hoewel de kerk tijdens ons bezoek op slot was, is de buitenkant alleen al een studie in architectuur waard.
Deze robuuste kerk, ontworpen door architect Kropholler, verving in de jaren ’50 het middeleeuwse gebouw dat in de oorlog verwoest werd. Met haar massieve muren van baksteen en de karakteristieke toren is het een prachtig voorbeeld van de Delftse School dat al van verre over de velden boven het dorp uitsteekt.
Gebogen maar niet Gebroken: Oorlogsherinneringen aan de Markt
We vervolgen onze weg door rechts af te slaan en passeren in het centrum een monument dat direct de aandacht trekt: een standbeeld met een vliegtuigpropeller.
Het Oorlogsmonument in Sevenum werd op 4 mei 1946 onthuld. Het kunstwerk herdenkt de burgerslachtoffers en het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog. Het monument is opgebouwd uit een grote, verbogen propeller en stenen. De stenen zijn afkomstig van de kerk, die in de oorlog verwoest werd. Op de gedenkplaat staan de namen van de gesneuvelde Sevenumse inwoners vermeld. Ook staat hierop de tekst ‘Gebogen maar niet gebroken’. De propeller van het beeld komt af van een neergeschoten Engelse bommenwerper. Het Engelse vliegtuig maakte in november 1944, de dag van de Sevenumse bevrijding, een noodlanding hier in de buurt. De symboliek van het monument luidt: Boven het puin, door de oorlog in ons dorp veroorzaakt, stijgen hoog de wieken der bevrijding, wél gebogen, niet gebroken.
Het Gedachtenkruis en de Razzia van 1944
We slaan aan het monument de straat links in en wandelen door een smal straatje met karaktervolle huisjes. Zodra we de bebouwde kom verlaten, bereiken we het Gedachtenkruis.
Dit kruis werd oorspronkelijk opgericht in 1890. Dit houten kruis met houten Corpus is na de oorlog 1940-45 vervangen door een betonnen kruis en corpus. Het kruis is uit dankbaarheid geplaatst voor de terugkeer van Verstegen en Rogels uit Duitsland. Beide mannen waren in 1944 bij een razzia opgepakt en naar Duitsland gedeporteerd. Het corpus is afkomstig uit Kevelaer. De letters INRI zijn de eerste letters van Jezus Nazarenus Rex Judaeorum (Jezus de Nazarener, koning der Joden). Dit opschrift stond boven aan het kruis van Christus.
De Wegh van Meijl op Seven: Romeinse Sporen in de Peel
Bij de volgende splitsing stuiten we op de monumentale basaltzuilen van ‘De Wegh van Meijl op Seven‘.
De Wegh van Meijl op Seven is een historische belevingsroute van 21 kilometer die de verbinding tussen Meijel en Sevenum herstelt. De route is gemarkeerd door tien massieve basaltzuilen, die exact één Romeinse mijl (1479 meter) uit elkaar staan. Deze monumenten verwijzen naar de legendarische tocht van een Romeinse officier door de Peel en zijn een eerbetoon aan de beroemde Gouden Peelhelm die in dit gebied is gevonden. De stenen zijn speciaal voor dit project vervaardigd en geplaatst om het verhaal van de Peel als grens- en doorgangsgebied tastbaar te maken voor wandelaars, met de laatste zuil als symbolisch eindpunt in de kerk van Sevenum.
Devotie en de Legende van de “Kruusboëm”
Midden op de open vlakte passeren we een devotiekruis bij een eenzame boom.
Dit houten kruis met het polyester corpus is opgericht voor 1725 en is geplaatst om Gods zegen af te smeken voor de veldgewassen en er te bidden bij langdurige droogte of als één van de buurtbewoners ernstig ziek was. Ook kwamen hier op goede vrijdag de buurtbewoners bij elkaar om de rozenkrans te bidden. Tot 1969 stond het kruis onder een reus van een boom, in de volksmond “kruusboëm” genoemd. Deze ging in 1967 dood en is daarna vervangen door een kastanjeboom. Bij deze boom staat ook een houten kastje met een gastenboek waar je jouw geluksmomentje kan achterlaten.
We wandelen verder richting de bossen van Horst aan de Maas en passeren het bankje “Tiéd zat!”, geflankeerd door een devotiekruis uit 2015.
Dit kruis is opgericht uit dankbaarheid voor alles wat de natuur ons biedt. Dat alles is het werk van Gods handen. Wij mogen daar samen met onze medemens op onze levensweg van genieten. Het kruis en het corpus zijn gemaakt door Thei Pubben uit Kronenberg.
De Kammhuber-linie en Jeugdgebouw Sjaloom
Terwijl we langs de visvijvers van Camps Koél wandelen, horen we in de verte pretpark Toverland. Onder de rust van het bos ligt echter een militair verleden verborgen: de Kammhuber-linie.
Op deze plek stond een huisje dat zich bevond in de buurt van de Peelstraat, rechts de weg in bij het beeld van St. Isodorus achter het bos en werd in 1944 alweer afgebroken. Het tweede stenen gebouwtje was geschikt voor bewoning van de bemanning van de zoeklichtinstallatie die verderop richting de bossen stond opgesteld. De bijbehorende FLAK (FlugAbwehrKanone) stond enkele honderden meters verderop opgesteld in het Asbroek en maakten beide onderdeel uit van de Kammhuber linie. Eenzelfde soldatenhuisje stond hier aan de Kronenbergweg en was lange tijd bewoond. Na de oorlog woonde Sjeng en An Hermans met hun gezin en daarna nog Hand en Til Ummenthun. Daarna heeft het nog een aantal jaren dienst gedaan als jeugdgebouw onder de naam Sjaloom. In eerste instantie vond de jonge garde / Meisjesgilde en later ook Jong Nederland (jongens) er nog korte tijd onderdak, nu samen de KJEM (Kronenbergse jongens EN meisjes) tot zij in april 1972 verhuisd konden worden naar de huidige Blokhut aan de meerweg.
Kronenberg: Veerkracht en de Grote Kerkrazzia
We bereiken het karaktervolle dorpje Kronenberg. Een essentieel punt op de route is de Kapel O.L. Vrouw van Altijddurende Bijstand.
Deze kapel is gesticht rond 1932, meteen na de bouw van de kerk in Kronenberg, en is evenals de kerk opgetrokken uit kloostermoppen. In de kapel bevindt zich een afbeelding van een icoon van Maria met Jezus op de arm. Op de achtergrond houden twee engelen de lijdensattributen: kruis en lans omhoog. In 1732 is de verering van deze Maria toevertrouwd aan de Redemptoristen. De aanleiding voor de bouw door de familie Jacobs-Rutten is de genezing van hun moeder na een ernstige ziekte.
Bij de kerk treffen we het monument voor de Grote Kerkrazzia aan.
In de herfst van 1944 werden in de streek tussen Maas en Peel ruim 3000 jongens en mannen bij razzia’s door de Nazi’s opgepakt en voor dwangarbeid gedeporteerd naar Duitsland. Deze gebeurtenissen kostten 120 mannen het leven en veroorzaakten een blijvende wond bij de overlevenden en bij hen die thuis achterbleven.
Natuurreservaat de Heesbeemden en de Heilige Donatiskapel
Via het “kerkenpedje” wandelen we naar de Heesbeemden. Hier vinden we de Heilige Donatiskapel uit 1926.
Deze kapel is gesticht door Frans Wijnen en is gelijktijdig gebouwd met de boerderij die op de Heesbeemden 10 ligt. Hij liet de kapel bouwen ter ere van de Heilige Donatus om beschermd te blijven tegen natuurgeweld en onweer. De aanleiding voor de bouw was dat vlak bij hem de bliksem was ingeslagen toen hij op het land aan het werk was.
Biodiversiteit in de Waterpoel
Centraal in dit natte beekdal staat een grote waterpoel, essentieel voor de lokale fauna.
Vroeger kon het vee drinken in deze waterpoel. De waterpoel wordt gevuld met grondwater en regenwater. In de poel zelf wonen een heleboel dieren en insecten. Denk aan dieren zoals waterkevers, libellen, torren, schorpioenen, vlooien, lopers, kikkers, salamanders en padden. Deze dieren leggen ook hun eitjes in de poel. Door zonlicht wordt de bodem verrijkt en kunnen er meer planten en dieren groeien. De poel moet dan wel minimaal 6 uur in het zonnetje staan. Vissen zijn niet welkom in de poel. Ze eten de larven en eitjes van de insecten en amfibieën die er leven.
Knotwilgen en Ooievaars: De “Dierenbomen” van Limburg
Langs de beek staan rijen knotwilgen, echte “dierenbomen” die elke vier jaar worden geknot.
De wilgenwortels verstevigen de sloot en de wegkanten. De stam van de knotwilg moet je vrij houden van takken. Takken op de knot mogen niet te zwaar worden om breuken te voorkomen. Iedere vier jaar wordt de kroon eraf gezaagd. Dit noemen we knotten. De wilg is een echte dierenboom. De zeer vroege bloei van de wilg trekt bijen aan die graag de katjes aan de takken bezoeken na de winter. De bladeren worden gegeten door rupsen. De wilgentakjes gebruiken vogels voor het bouwen van hun nesten. Er worden nestjes in de wilg zelf gebouwd door holenbroeders zoals spechten en uilen. De mens maakt gebruik van wilgenhout voor het vlechten van manden en voor stookhout. Dunnen takken werden vroeger aan de dieren gevoerd.
Verderop komen we ooievaarsnesten tegen.
In het Blakterbeekdal bevinden zich 10 poelen, de Blakterbeek en enkele waterplassen, die een paartje ooievaars goed van voedsel kunnen voorzien. Met hun lange poten stappen ze door het hoge gras, beken en ondiepe vijvers op zoek naar eten. Ze eten graag wormen, insecten, kikkers, muizen, vissen of zelfs een vogeltje. Ooievaars leven vaak in paren en blijven altijd bij elkaar totdat een van hen doodgaat. Een ooievaarsvrouwtje legt één keer per jaar ongeveer drie tot vijf eieren. Na ongeveer een maand komen de eieren uit.
Afsluiting: Het Zaerums Volkslied op ’t Joepiepedje
Onze wandeling nadert haar voltooiing bij ’t Joepiepedje. Hier staat het kunstwerk “Te midde van de velde”, geschonken door koor Sezako.
Ter gelegenheid van het 30-jarige jubileum van het gemengd a capella koor Sezako in 2021 werd dit kunstwerk geschonken. Op het kunstwerk zijn de eerste beginmaten te zien van het Zaerums volkslied in een 4 stemmige zetting.
Na een rustmoment op de bankjes met uitzicht over de velden, wandelen we terug naar het centrum van Sevenum.
Strik de veters: Ontdek de route zelf
Wil je deze wandeling door Sevenum en langs de Peel-monumenten zelf beleven? Ik heb de route voor je uitgestippeld. Klik op de kaart hieronder om de volledige details te bekijken en direct te navigeren via Komoot.
Tip: Op de Komoot-pagina vind je ook een uitgebreid fotoverslag van deze tocht, inclusief sfeerbeelden van de basaltzuilen en het vijvercomplex Camps Koél!
